Alfabet na boisku: sześć zabaw z literami i ich zasady
Plansza z alfabetem sama w sobie nie jest grą, tylko narzędziem. Poniżej sześć zabaw, które da się na niej poprowadzić, uporządkowanych od najprostszej do takiej, która zajmie klasę trzecią na całą przerwę.
Aktualizacja: · 6 min czytania · 9dots Sp. z o.o.
Jak wygląda plansza z alfabetem
Najczęściej spotykany układ to kwadratowa plansza pokryta literami rozmieszczonymi w siatce. Litery są na tyle duże, że dziecko staje na jednej z nich obiema stopami, i na tyle blisko siebie, że da się przeskakiwać z jednej na drugą.
Drugi wariant to układ liniowy, w którym litery biegną wzdłuż wężykowatej trasy od A do Z. Ten sam zestaw zabaw działa na obu układach, choć na trasie łatwiej prowadzić zadania oparte na kolejności alfabetu, a na siatce te oparte na szukaniu.
Zabawa 1: skok na literę
Prowadzący mówi literę, dzieci po kolei wskakują na właściwe pole. Wersja dla najmłodszych, którzy dopiero rozpoznają kształty liter. Nie ma odpadania ani punktacji, celem jest samo trafienie.
Utrudnienie dla starszych: prowadzący nie podaje litery, tylko słowo, a dziecko skacze na literę, od której to słowo się zaczyna. Potem to samo z ostatnią literą, co jest wyraźnie trudniejsze.
Zabawa 2: ułóż wyraz stopami
Prowadzący podaje krótkie słowo, na przykład imię dziecka. Zadaniem gracza jest przejść po literach tego słowa w prawidłowej kolejności, po jednej literze na skok, bez schodzenia z planszy.
Punktuje się poprawność, nie szybkość. Jeśli grupa jest liczna, dwoje dzieci może układać dwa różne słowa jednocześnie z dwóch stron planszy.
Zabawa 3: wyścig alfabetyczny
Dziecko przechodzi po literach od A do Z w kolejności alfabetycznej, na czas. Prosta zabawa, która świetnie pokazuje, kto ma alfabet naprawdę utrwalony, a kto go recytuje, ale nie potrafi wskazać liter poza kolejnością.
Wariant drużynowy: sztafeta, w której każde dziecko pokonuje pięć kolejnych liter i przekazuje zmianę następnemu.
Zabawa 4: samogłoski kontra spółgłoski
Grupa dzieli się na dwie drużyny. Jedna zajmuje samogłoski, druga spółgłoski. Prowadzący podaje słowo, a drużyny liczą, ile ich liter w nim wystąpiło; punkt idzie do tej, która miała ich więcej.
Zabawa wymaga umiejętności rozłożenia słowa na głoski i jest wyraźnie trudniejsza od poprzednich. Dobrze sprawdza się w klasie pierwszej jako podsumowanie nauki czytania.
Zabawa 5: literowy głuchy telefon
Pierwsze dziecko przechodzi po literach wybranego słowa, nie mówiąc go na głos. Reszta grupy obserwuje i próbuje odgadnąć, jakie to słowo. Kto zgadnie, układa następne.
To jedyna z tych zabaw, w której dziecko przez większość czasu patrzy, a nie skacze, więc dobrze przeplata się z pozostałymi, gdy grupa zaczyna się męczyć.
Zabawa 6: kto pierwszy do litery
Dwoje dzieci staje po przeciwnych stronach planszy. Prowadzący podaje literę, oboje ruszają, punkt zdobywa to, które stanie na niej pierwsze. Gra się do pięciu punktów.
Wersja najbardziej ruchowa i najbardziej hałaśliwa z całego zestawu. Warto ustalić, że po zajęciu litery nikt nikogo z niej nie zsuwa, bo inaczej zabawa zamienia się w przepychankę.
Przy dużej grupie prowadźcie dwie zabawy naraz na dwóch końcach planszy. Dziecko czekające w kolejce dłużej niż minutę przestaje uważać, i to jest zwykle prawdziwy powód, dla którego zajęcia się rozsypują.
Jak poprowadzić zajęcia z alfabetem
- Sprawdź, czy grupa rozpoznaje litery, czy dopiero je poznaje. Od tego zależy, czy zaczynasz od zabawy pierwszej, czy od trzeciej.
- Zacznij od rozgrzewki: dwie minuty swobodnego chodzenia po planszy i nazywania liter, na których dzieci staną.
- Poprowadź jedną zabawę spokojną, na przykład układanie wyrazu, żeby grupa złapała zasady bez rywalizacji.
- Przejdź do jednej zabawy ruchowej z punktacją. To ona da grupie energię, więc nie zostawiaj jej na sam koniec.
- Zakończ czymś cichszym, na przykład literowym głuchym telefonem, żeby dzieci wróciły do klasy wyciszone.
- Zapisz, które zabawy zadziałały w tej grupie. Ten sam zestaw poprowadzony za tydzień w innej kolejności działa zupełnie inaczej.
Najczęstsze pytania
Od ilu lat sprawdza się plansza z alfabetem?
Najprostsze zabawy, czyli skakanie na wskazaną literę, działają już w grupie pięciolatków, które rozpoznają kształty liter. Zabawy oparte na układaniu wyrazów i rozkładaniu słów na głoski są realne od klasy pierwszej.
Ile dzieci może grać naraz na planszy z alfabetem?
W zabawach indywidualnych na planszy pracuje jedno albo dwoje dzieci, a reszta grupy obserwuje. Przy grupie powyżej dziesięciorga warto prowadzić dwie zabawy jednocześnie na dwóch końcach planszy, żeby nikt nie czekał dłużej niż minutę.
Czy zabawy z alfabetem wymagają dodatkowego sprzętu?
Nie. Wszystkie sześć opisanych zabaw prowadzi się na samej planszy, bez rekwizytów. Przydaje się jedynie stoper, jeśli chcecie mierzyć czas przejścia alfabetu.
Czym różni się plansza z literami w siatce od trasy od A do Z?
Na siatce łatwiej prowadzić zabawy oparte na szukaniu litery, bo wszystkie są w zasięgu wzroku. Na trasie liniowej naturalniej wychodzą zadania oparte na kolejności alfabetu, na przykład wyścig od A do Z.
Potrzebujesz wyceny?
Przygotujemy bezpłatną wycenę w ciągu 24 godzin. Wystarczą zdjęcia placu i przybliżone wymiary.